สิ้นเดือนมิ.ย. 2569 ที่ผ่านมา เรือนจำพิเศษกรุงเทพได้ยุติการให้บริการจดหมายออนไลน์ BRP หลังเปิดใช้เว็บไซต์เขียนจดหมายออนไลน์มาตั้งแต่เดือนส.ค. 2568 ทั้งนี้เรือนจำพิเศษกรุงเทพกลายเป็นเรือนจำล่าสุดที่เข้ามาใช้ระบบจดหมายผ่าน Prompt Post ซึ่งเป็นแอพพลิเคชั่นของไปรษณีย์ไทย
Freedom Bridge ไม่รอช้าที่จะสำรวจการใช้งาน Doc Prompt Post ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของ แอพพลิเคชั่น Prompt Post ที่ในปัจจุบันเปิดใช้นำร่องใน 6 เดือนจำ ประกอบด้วย เรือนจำบางขวาง ทัณฑสถานหญิงธนบุรี เรือนจำพิเศษพัทยา เรือนจำกลางสมุทรปราการ เรือนจำจังหวัดนนทบุรี และเรือนจำพิเศษกรุงเทพ
Doc Prompt Post เกิดจากความร่วมมือระหว่างกรมราชทัณฑ์ และ บริษัท ไปรษณีย์ไทย จำกัด (ปณท) ใช้งานแบบนำร่อง ได้ทางแอพพลิเคชันและเว็บไซต์ มาตั้งแต่เดือนก.ย. 2568 อย่างไรก็ตามเราพบข้อสังเกตจำนวนหนึ่งที่อยากนำเสนอให้ทุกคนทราบในเบื้องต้น ดังนี้
ข้อควรทราบก่อนเริ่มใช้ Prompt Post
Prompt Post ในบริการใน 2 รูปแบบ ผ่านแอปพลิเคชันในสัญลักษณ์ดังที่ปรากฎในภาพและเว็บไซต์ https://home.promptpost.com/ หากต้องการความสะดวกอาจเลือกใช้บริการทางแอพพลิเคชั่น ทั้งนี้การใช้งานผ่านแอปพลิเคชัน จำเป็นต้องยืนยันตัวตนผ่าน แอปพลิเคชัน Thai id ซึ่งจะมีบัตรประชาชนออนไลน์ถูกบันทึกไว้อยู่ หากใครไม่เคยใช้งาน Thai id จำเป็นต้องลงทะเบียนผ่าน Thai id ก่อน อย่างไรก็ตามมีข้อสังเกตว่า หากชาวต่างชาติที่มีญาติถูกขังในเมืองไทยต้องการใช้บริการดังกล่าวผ่านแอปพลิเคชัน อาจไม่สามารถทำได้เนื่องจากไม่สามารถยืนยันตัวตนผ่าน Thai id ได้นั่นเอง ขณะเดียวกันผู้ต้องขังไทยที่มีคู่สมรสเป็นชาวต่างชาติก็อาจประสบปัญหานี้เช่นเดียวกัน
สิ่งที่สำคัญไม่แพ้กันคือ Prompt Post อยู่ภายใต้กฎ 10 รายชื่อ โดยหากต้องการใช้งานระบบจดหมาย บุคคลดังกล่าวต้องเป็น 1 ใน 10 รายชื่อของผู้ต้องขังก่อน ไม่เช่นนั้นอาจไม่ได้รับอนุมัติให้ใช้งาน และผู้ใช้ไม่สามารถเพิ่มรายชื่อผู้ต้องขังด้วยตนเองได้ เนื่องจาก DOC Prompt Post จะแสดงรายชื่อผู้ต้องขังที่ผู้ใช้งานเป็น 1 ใน 10 รายชื่อโดยอัตโนมัติ แตกต่างกับแอปพลิเคชันก่อนหน้านี้อย่าง Domimail ที่ผู้ใช้งานสามารถเพิ่มรายชื่อผุู้ต้องขังและเรือนจำได้เอง
ระบบใหม่นี้ยังมีข้อจำกัดที่มีนัยสำคัญต่อผู้ต้องขัง คือผู้ต้องขังไม่สามารถซื้อจดหมายเองได้และผู้ใช้งานก็ซื้อให้ผู้ต้องขังไม่ได้เช่นกัน ผู้ต้องขังจะมีจดหมายเขียนมาถึงผู้ใช้งานได้ก็ต่อเมื่อ ผู้ใช้งานเริ่มเขียนไปหาผู้ต้องขัง 1 ต่อ 1 ฉบับ ทำให้ผู้ต้องขังไม่สามารถเขียนจดหมายและส่งได้เท่าที่ต้องการอีกต่อไป
ราคาจดหมายของ Prompt Post อยู่ที่ฉบับละ 10 บาท เท่ากับใน Domi mail หรือ BRP connect แต่สิ่งที่แตกต่างอย่างชัดเจนคือ ตัวอักษรที่สามารถเขียนถึงผู้ต้องขังนั้น มีการกำกับไว้อยู่ที่ 1,000 ตัวอักษร ลดลงจาก 2,300-2,500 ตัวอักษร หากต้องการเขียนจดหมายที่ยาวขึ้น จึงต้องเสียเงินมากขึ้นนั่นเอง
พบปัญหาคำขอใช้งานยังไม่ได้รับการอนุมัติแม้ผ่านมาแล้ว 2 เดือน
ผู้ต้องขังทางการเมืองที่สามารถใช้ช่องทาง DOC Prompt Post ในการติดต่อได้นั้น มีจำนวนถึง 5 จาก 6 โดยเรือนจำพิเศษเป็นเรือนจำล่าสุดที่เปิดใช้บริการนำร่อง อย่างไรก็ตาม หลังจากทดลองใช้งานมากว่า 2 เดือน เจ้าหน้าที่ฟรีด้อมบริดจ์ซึ่งเป็น 1 ใน 10 รายชื่อของผู้ต้องขังหลายเรือนจำ ยังไม่ได้รับอนุมัติให้ใช้งาน DOC Prompt Post ขณะที่เรือนจำพิเศษกรุงเทพอนุมัติการใช้งานภายหลังลงทะเบียนไปแล้ว 3 วัน และมีระยะเวลาตรวจสอบจดหมายประมาณ 3-5 วัน
เป็นที่น่าสังเกตว่าเหตุใดเรือนจำที่เปิดใช้นำร่องมาก่อนเป็นเวลาหลายเดือนจึงยังไม่ทำการอนุมัติการใช้งานจดหมายให้แก่คนที่เป็น 1 ใน 10 รายชื่อของผู้ต้องขัง เรื่องนี้ทำให้ผู้ต้องขังมีความกังวลเพราะไม่สามารถติดต่อกับผู้ที่เป็น 1 ใน 10 รายชื่อได้ แม้จะมีการเปิดให้บริการมาแล้วหลายเดือน
อีกหนึ่งข้อสังเกตในการใช้งานคือการประชาสัมพันธ์เกี่ยวกับการใช้งานในบางเรือนจำค่อนข้างน้อย ผู้ต้องขังหลายคนไม่ทราบรายละเอียดว่าต้องขอลงทะเบียนใช้งานอย่างไร
ตัวอักษรลดลงกว่าครึ่ง ผู้ต้องขังไม่สามารถซื้อหรือครอบครองกระดาษจดหมายเกิน 1 ฉบับ
ในจำนวนแอปพลิเคชันจดหมายที่เปิดให้มีการใช้ประชาชนทั่วไปและผู้ต้องขังใช้งาน Promptpost ให้จำนวนตัวอักษรในการเขียนน้อยที่สุด แม้จะเป็นการเขียนจดหมายทางออนไลน์จากญาติซึ่งสามารถออกแบบโดยการกำหนดตัวอักษรขนาดเล็กเพื่อให้มีพื้นที่ตัวอักษรมากขึ้น
ผู้ออกแบบกลับเลือกกำหนดตัวอักษรเพียง 1000 ตัว โดยมีการระบุบรรทัดกำกับไว้ในแอปพลิเคชันด้วย ขณะที่ทางผู้ต้องขังจะได้รับกระดาษเขียนจดหมาย ซึ่งระบุว่าเขียนได้เพียง 18 บรรทัด แม้ว่าจะสามารถออกแบบให้กระดาษเขียนจดหมายเขียนได้มากกว่านั้นได้ แต่เรือนจำเลือกจะใช้พื้นที่ไปกับการให้ผู้ต้องขังใส่รายละเอียดหัวจดหมาย รวมถึงมีภาพ QR code อยู่ในจดหมายทุกใบ โดยพื้นที่ด้านล่างยังมีช่องอนุมัติขนาดใหญ่อีกด้วย
Freedom Bridge มีข้อสังเกตว่าเหตุใดแอปพลิเคชั่นอื่นจึงสามารถออกแบบให้มีตัวอักษรที่เยอะพอประมาณได้ในขณะที่ Promptpost กลับลดตัวอักษรลงมากกว่าครึ่งหนึ่งในราคาเท่าเดิม ยังไม่รวมไปถึงการไม่เปิดให้ญาติซื้อจดหมายให้ผู้ต้องขังแต่ใช้ระบบที่ต้องได้รับจดหมายจากญาติก่อน จึงจะได้รับกระดาษจดหมายเขียนกลับไป
เหล่านี้เป็นข้อสังเกตเล็กๆและคำถามจากผู้ใช้งานว่าสิ่งเหล่านี้กำลังปิดกั้นหรือส่งเสริมโอกาสของผู้ต้องขังในเรื่องการติดต่อสื่อสาร
